شناخت  اسلام

(6)

اقتصاد اسلامي

 

 

 

به قلم :

1. شهيد مظلوم آيت ا... دكتر بهشتي

2. شهيد دكتر محمد جواد باهنر

3. علي گلزاده (غفوري)

 

 

كانون فرهنگي هنري مسجد ريگ

بازار يزد

 

با توجه به اينكه اسماء الهي و ائمه اطهار و آيات قرآن در اين بروشور هست دقت كنيد كه بي‌حرمتي نشود.

 

بهره‌مندي در پرتو كار

     از بررسي مجموع تعاليم اقتصادي اسلام، اين اصل به  دست مي‌آيد كه بهره هر كس در زندگي در گرو كار اوست. هيچ كس حق ندارد از دسترنج ديگران زنگي كند، بي‌آن كه خود كار مفيدي انجام داده باشد.

از رسول خدا (ص) نقل شده كه فرمود :

ملعون من القي كله علي الناس.

«از رحمت خدا دور باد هر كس كه بار زندگي خويشش را بر دوش مردم افكند.»

از اميرالمؤمنين علي (ع) روايت شده كه يكي از هوادارانش از او كمك مالي خواست و توقع داشت آن حضرت از بيت المال چيزي به او بدهد، اما در پاسخ او فرمود :

2

 

 

     «اين مال نه از من است نه از تو، اين بازده نبرد مسلمانان و ره آورد شمشيرهاي آنهاست. اگر در اين نبرد با آنها شركت داشته‌اي، بهر‌ه‌اي در حد آنها خواهي داشت، و گرنه چيزي كه دسترنج آنهاست براي دهان ديگران نخواهد بود.»

      مخالفت اقتصاد اسلامي با بهره بدون كار هم از جهت آن است كه حق كساني كه تن به كار و زحمت مي‌دهند ضايع نشود و لقمه ناني كه اين انسانهاي زحمتكش محبوب خدا از دسترنج خويش به دست مي‌آورند. به جاي آن كه نصيب خود آنها و خانواده‌اشان شود، به حلقوم آزمندان زورگو، بي‌كار و تن پرور نرود و هم از اين جهت كه بي‌كاري و بي‌كارگي آفت فضيلت و يكي از مايه‌هاي بسيار مؤثر فساد است، هم فرد را بي‌مقدار مي‌كند و هم جامعه را به تباهي مي‌كشاند.

از امام هفتم (ع) روايت شده كه فرمود :

ان الله عزوجل يبغض العبد النوام الفارغ.

«خداي عزوجل دشمن بنده بي‌كار پرخواب است.»

زحمتكشان از نظر اسلام مجاهدان راه خدايند،

3

 

 

الكاد علي عياله كالمجاهد في سبيل ا...

«كسي كه براي تأمين زندگي خانواده‌اش زحمت مي‌‌كشد همچون كسي است كه در راه خدا جهاد مي‌كند.»

چون هدف از جهاد در راه خدا تقويت پايه‌هاي فضايل انساني و گسترش عدالت اجتماعي است و بي‌كاري و بي‌كارگي آفت اين هر دو است.

توليد، توزيع، خدمات و ...

از نظر اقتصاد اسلامي كار مفيد منحصر به توليد كشاورزي، دامي يا صنعتي نيست، توزيع، خدمات و هر كار سودمند كه نيازي‌ از نيازهاي انساني را تامين كند،‌ كار اقتصادي شناخت مي‌شود و انجام دهنده آن حق دارد كه در برابر آن بهره‌اي گيرد و زندگي خود را با بازده كار خويش اداره كند.

4

 

توليد

كشاورزي زمين را شخم مي‌زند، در آن دانه مي‌پاشد، آن را آبياري مي‌كند، علفهاي هرزه آن را در مي‌آورد، در برابر آفات نباتي آن را سمپاشي مي‌كند، هنگام برداشت محصول، محصول را مي‌چيند و آماده مصرف مي‌كند، ولي همه مصرف كنندگان نمي‌توانند از دور و نزديك نزد آن كشاورز بيايند و كالاي مورد نياز خود را از او بخرند.

توزيع

 

اينجاست كه ضرورت زندگي اجتماعي زمينه را براي يك كار لازم و سودمند ديگر فراهم مي‌كند . بايد يك نفر ديگر بيايد كالاي توليدي اين كشاورز و كالهاي توليدي توليد كنندگان ديگر را از آنها بگيرد و در دسترس مصرف كنندگان بفروشد و خواه به اين صورت كه به اطراف ببرد و به مصرف كنندگان بفروشد و خواه به اين صورت كه در منطقه سكونت مصرف كننده‌ها فروشگاهي باز كند و كالاهاي توليدي مورد نياز آنها را از مراكز توليد به فروشگاه بياورد، به مصرف كننده بدهد و پول آن را بگيرد.

5

 

توزيع تكميل كننده توليد است.

به اين ترتيب توزيع، يعني پخش كالا و رساندن آن از دست توليد كننده به دست مصرف كننده،‌ در حد خود كاري مثبت، سودمند و ضروري است و بايد براي كسي كه عهده‌دار آن مي‌شود بهره‌اي در نظر گرفته شود. به همين جهت است كه قيمت كالايي كه مصرف كننده به وسيله يك فروشگاه يا فروشنده دورگرد مي‌خرد، از قيمت همان كالا در صورتي كه مستقيماً از توليد كننده بخرد،‌ قدري گرانتر است.

در يك اقتصاد سالم اين تفاوت قيمت فقط در همان حد ارزش كار اضافي است كه از طرف توزيع كننده در راه رساندن كالا به دست مصرف كننده صورت مي‌گيرد، نه اين كه توزيع كننده كالاهاي توليدي را به بهاي ناچيز از توليد كننده بخرد و به بهاي گزاف به مصرف كننده بفروشد و به بهانه اين كه او هم براي توزيع زحمتي مي‌كشد، سودي كلان ببرد. كاري را كه توزيع كننده انجام مي‌دهد، تجارت و بازرگاني مي‌نامند.

6