کانون فرهنگی هنری مسجد ریگ

با توجه به اينكه اسماء الهي و ائمه اطهار و آيات قرآن در اين بروشور هست دقت كنيد كه بي‌حرمتي نشود.

در شماره گذشته به موارد تعدیل ثروت، کوشش اسلام برای تعدیل ثروت، انفاق و تحریم زیاده‌روی و ولخرجی یعنی «اسراف و تبذیر» اشاره شد. در این شماره توجه شما را به مطالب ذیل جلب می‌کنیم :

تحريم زراندوزي «كنز»

قرآن ثروت اندوزها را سخت مورد نكوهش و تهديد قرار مي‌دهد. در آيه‌هاي 34 و 35 سورة توبه در اين باره چنين آمده است :

«... به آنها كه از زر و سيم گنجينه مي‌سازند و در راه خدا خرج نمي‌كنند، مژدة عذابي دردناك ده. روزي كه بر اين زر و سيم آتش دميده و پيشاني و پشت و پهلوشان با آنها داغ شود، اين است آنچه براي خود اندوختيد، اينك آن اندوخته‌هاي خويش را بچشيد.»

اين آيات در سورة توبه و در رديف آيات جهاد آمده و چنين مي‌نمايد كه دربارة كساني نازل شده كه با داشتتن امكانات مالي، از صرف آنها در راه تأمين هزينه‌هاي جهاد خودداري كرده‌اند. از اين آيات يك قانون كلي به دست مي‌آيد و آن اين است كه، تا وقتي كه در جامعة اسلامي نيازي يا نيازمندي وجود دارد، هيچ كس نمي‌تواند به فكر اندوخته‌ براي خود يا بستگانش باشد.

در روايات اسلامي، مخصوصاً روي نكوهش از پول جمع كردن و راكد نگه داشتن آن تكيه شده و اين خود نشان دهندة يك جهت ديگر در مبارزة اقتصاد اسلامي با كنز است.

از امام ششم (ع) روايت شده كه به يكي از يارانش فرمود :

ـ از انسان پس از مرگش چيزي گرانبارتر و مسئوليت‌دارتر از پول نقد نمي‌ماند.

ـ پس با آن چه كند؟

مصارف انفاق

در آيات انفاق از مصارف گوناگوني ياد شده كه همة آنها را مي‌توان زير عنوان «نيازها و نيازمندها»
گرد آورد.

در ميان اين مصارف به عناوين زير برمي‌خوريم :

1. عنوان كل في سبيل ا...، در راه خدا :

«آنها كه دارايي خود را در راه خدا خرج مي‌كنند...»

(قسمتي از آيه 262، سوره بقره)

2. پدر يا مادر، خويشان و نزديكان :

«از تو مي‌پرسند چه خرج كنند، بگو پولي كه خرج مي‌كنيد بايد براي پدر و مادر و نزديكان و خويشان ...»

3. يتيمان، بينوايان و در راه ماندگان :

«...و يتيمان، بينوايان و در راه ماندگان باشد...»

(قسمتي از آيه 215، سوره بقره)

اين مصرف شامل تأمين هزينة همة كساني است كه به دليل از دست دادن سرپرست خانواده، از كار افتادگي يا نبودن كار، دور شدن از وطن و امكانات شخصي به علت «هجرت» يا مسافرت و نظاير اينها قادر بر تأمين وسايل زندگي خويش نيستند.

4. هزينه‌هاي جهاد :

قسمت قابل ملاحظه‌اي از آيات انفاق در زمينة تأمين هزينة جهاد است،‌ اعم از آنچه بايد براي خريد ساز و برگ و تجهيزات جهاد خرج شود، يا آنچه بايد براي تأمين زندگي جهاد كنندگان و خانوادة آنها پرداخت گردد.

«در راه خدا پول خرج كنيد و خود را به دست خويش به كام مرگ و نابودي ميفكنيد، و خوبي كنيد كه خدا خوبان را دوست دارد.»

از مجموع آيات و رواياتي كه در زمينة انفاق آمده چنين به دست مي‌آيد كه اسلام در زمينه‌هاي اقتصادي خواسته است :

ـ در تأمين هزينه‌هاي سودمند اجتماعي هركس در حد توانايي خود شركت كند،

ـ در جامعة اسلامي بينوايي كه ساز و برگ زندگي ندارد باقي نماند،

ـ پردرآمدها همة درآمد خود را از آن خود ندانند، و توجه داشته باشند كه بخشي از درآمد آنها حق مسلم ديگران است،

به گفتة قرآن :

«و دارايي آنها حقي است براي «سائل (آن كه دست كمك خواهي به سوي او دراز مي‌كند) و محروم (آن كه در نوعي محروميت به سر مي‌برد.)»

          (آيه 19 سوره ذاريات)

جامعه‌اي كه در آن گروهي سير و گروهي گرسنه باشند، جامعة اسلامي نيست :

«هر كه با شكم سير بخوابد و همسايه‌اش گرسنه باشد مسلمان نيست.»

ـ اين داد و دهشها، همه بايد براي خدا و در راه رضاي خدا و با عشق به خدا و خلق خدا همراه باشد، تا هم به انفاق كننده تكامل روحي بخشد و هم پيوند برادري را ميان او و ديگران محكم كند.

زكات، به معني كنوني آن، يك مرحله از انفاق عمومي است كه براي آن مقررات خاصي در فقه اسلامي آمده و در سالهاي پيش با آنها آشنا شده‌ايد. اين بخش از انفاق در حقيقت براي جريان مداوم قسمتي از امكانات مالي پردرآمدها به سوي كم درآمدها و بي‌درآمدها، يا براي تأمين نيازهاي اجتماعي است.

توجه به «حد نصاب» كه در موارد مختلف زكات آمده است، نشان مي‌دهد كه در اقتصاد اسلامي چه كساني از «پردرآمدها» به حساب مي‌آيند.

در آن روزها كه پول درشت به صورت اسكناس نبود، از فلزهاي قيمتي مانند طلا و نقره  براي پول درشت و از فلزهاي كم قيمت‌تر، مانند مس و ... براي پول خرد (پشيز) استفاده مي‌شد.

آنها كه درآمدشان از حد پول خرد تجاوز نمي‌كرد كه هيچ، اما آنها كه درآمدشان به حدي بود كه مي‌توانستند پول درشت، به صورت پول نقره (درهم) يا پول طلا (دينار) داشته باشند، اگر بيست سكة تقريباً 4 گرمي طلا يا دويست سكة تقريباً 5/2 گرمي نقره پيدا مي‌كردند كه بيش از يازده ماه بر ايشان مي‌ماند، بي‌آن كه آن را به كار زنند، وظيفه داشتند  آن را براي مصرف در راه خدا و رفاه خلق خدا دهند. كشاورزي كه از مزرعه يا باغ خود 864 كيلوگرم گندم، جو، خرما يا كشمش برداشت مي‌كرد، وظيفه داشت.

اگر درخت يا كشت او به صورت ديمي آبياري مي‌شد  .

دامداري كه از چراگاههاي طبيعي استفاده مي‌كرد، موظف بود، اگر 40 گوسفند داشت، كه بيش از 11 ماه مال او بوده، يك گوسفند، اگر 30 گاو داشت كه بيش از يازده ماه در اختيار او بوده، بي‌آن كه از آنها كاري از قبيل شخم، عصاري، باربري يا آب كشي بگيرد، يك گوسالة يك ساله كه وارد دو سال شده باشد،

اگر 26 شتر داشت كه بيش از 11 ماه بدون كار در اختيار او بوده، يك شتر يك ساله كه وارد دو سال شده باشد.

و اگر 5 شتر بي‌كار در اين مدت داشت، يك گوسفند، براي مصرف در راه نيازها و نيازمندها بدهد.

در قسمتي از روايات زكات صريحاً روي اين نكته تكيه شده كه پرداخت زكات به كم درآمدها يا بي‌درآمدها آهنگ تعديل ثروت دارد.

از اينكه در بحث اقتصاد اسلامي طي 14 بروشور، ما را همراهي نموديد تشكر نموده و اميدواريم كه چشم همه مستضعفان جهان به نور جمال چهاردهمين معصوم و دوازدهمين گوهر پاك آسمان امامت و ولايت حضرت بقيه‌الله الاعظم عجل الله تعالی فرجه الشریف در همين نزديكي‌‌ها روشن و منور گردد و منجي عالم بشريت، عدالت را براي ابناء بشر حاكم نمايد. انشاءا...

بروشور تحت عنوان شناخت اسلام در زمينه مسئوليت‌هاي اقتصادي زمامداران امت به همين زودي تقديم حضورتان خواهد شد.

رسول اكرم صلي الله عليه و آله و سلم فرمودند :

خداوند متعال بندگاني دارد كه آنها را براي رفع نيازهاي مردم اختصاص داده است و مردم در نيازهايشان به آنها مراجعه مي‌كنند. اينان از عذاب خدا در امانند.

6